ނަފްސީ (ސަޔާޅީސްވަނަ ބައި)

“މި ދުނިޔެއަކީ ވަގުތީ ތަނެއްކަން. އަބަދު ދެމި އޮންނާނެ ތަނަކީ އާޚިރަތްކަން. ވީއިރު ދުނިޔެއާއި ފިކުރުކޮށް ކަންބޮޑުވުމުގެ ބަދަލުގަ ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭނީ އާޚިރަތާއިމެދު. އާޚިރަތާއިމެދު ކަންބޮޑުވަންޏާ އަހަންނަށް ބައްޕަ ތި ހީކުރާ ކަހަލަ ކަމެއް ކުރެވޭކަށް ނެތް. އެއީ ބޮޑު ފާފައަކަށްވާތީ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ މި ދިރިއުޅުމުގެ ބޭނުން ހިފައި އިތުރު ޘަވާބު ހޯދަން ބޭނުންވާތީ.” ހިލްޔާ އެއްދިމާލަކަށް ނަޒަރު ހުއްޓައިގެން އިނދެ ކިޔައިދިނެވެ.

ހިލްޔާގެ އެ ބަސްތައް އިވިގެން ދިޔަދިޔަހެން ނަހީދު ހިމޭންވާ ގޮތްވިއެވެ. ދެންވެސް އިންގޮތަށް އިން ހިލްޔާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިނދެވުނެވެ. އެހިނދު ނަހީދުގެ ހަނދާނަށް އަންނަން ފެށީ މީގެ 10 އަހަރު ކުރިން ހިލްޔާ އޭނަގެ ގާތު ދެއްކި ވާހަކައެކެވެ.

“ބައްޕާ….އަހަންނަށް އަބާޔާ ގަނެދެވިދާނެތަ؟”

16 އަހަރުގެ ހިލްޔާ އޯ ލެވެލް ގެ ފަހު އިމްތިޙާން ނިންމުމަށްފަހު ގެއަށް ދިޔަ މަގުމަތިން ނަހީދާއި ސުވާލު ކުރިއެވެ.

“ގަނެ…ދެވިދާނެ އެކަމަކު އެއީ ކީއްކުރަން؟ ފެއާރވެލްއަށް ލާންޖެހެނީ އެކަހަލަ ހެދުމެއްތަ؟” ކާރު ދުއްވަމުން ދިޔަ ނަހީދު ހިލްޔާއަށް ލުއި ނަޒަރެއް ދެމުން ސުވާލު ކުރިއެވެ.

“ނޫން ބައްޕާ. ދެން އެކަހަލަ ހެދުންތަކަށް ހެދުން ބަދަލުކޮށްލަން ބޭނުމީ.” ހިލްޔާ ބުންޏެވެ.

“ވަޓް؟! ބަޓް ވާއި؟” ނަހީދަށް އެހެން އަހާލެވުނީ ހިސާބެއްގެ ނުރުހުންތެރިކަމާއި އެކީގައެވެ. މިފަހުން އައިސް ހިލްޔާ މާ ބޮޑަށް ދީން އުނގެނެން ފަށައިފިކަން ނަހީދަށް ފާހަގަވެފައިވެއެވެ. ދުވަސް ވަރަކީ ދީންވެރި ކަމަށް ހެދިގެން އުޅޭ މީހުން އަމިއްލަ ބޭނުމުގައި ޒުވާން ކުދިންގެ ވިސްނުން ތަޣައްޔަރުކޮށް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ޢާއިލާތަކާއި އެމީހުން ދެކޮޅުވެރި ކުރުވާ ދުވަސްކޮޅެކެވެ.

“ސުވަރުގެއަށް ދާން ބޭނުންވާތީ ބައްޕާ. އެގޮތަށް ހެދުން އެޅީމަ ސުވަރުގެއަށް ދިޔުމުގެ ޗާންސް ބޮޑުވާނެހެން ހީވާތީ. މި ލައިފްގަ އުޅެނީ ވީހާވެސް ގިނަ ޘަވާބު ހޯދަން ދޯ؟ ބައްޕަ އަހަންނަށް އެކަހަލަ ހެދުން ގަނެދިނިއްޔާ ބައްޕައަށް ވެސް ވަރަށް ގިނަ ޘަވާބު ލިބޭނެ އިން ޝާ ﷲ. އޭރުން ބައްޕައާއި އަހަންނަށް ވެސް ސުވަރުގެއަށް ދެވޭނެ….އިން ޝާ ﷲ!”

ހިލްޔާ އެ ދެއްކި ވާހަކަތަކާއިމެދު ނަހީދަށް ދެންވެސް ހުރެވުނީ ކަންބޮޑުވެފައެވެ. ދީނުގެ ސަބަބުން ހިލްޔާ ގޯސް މަގަކުން ހިނގައިދާނެތީ ބިރުގަތެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް ހިލްޔާ އެ އެދުނު ފަދަ ހެދުންތައް ނަހީދު ހިލްޔާއަށް ގަނެދިނީ، އެއީ ހިލްޔާމެންގެ މަންމަ ވެސް އެންމެ ރުހޭނެ ގޮތްހެން ހީވީތީވެއެވެ. ހިލްޔާމެން ވީހާ ވެސް ދީންވެރިކޮށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ހިލްޔާމެންގެ މަންމަގެ ވެސް އެދުންކަން ނަހީދަށް އެނގެއެވެ. ނަހީދުގެ ނަޒަރުގައި އެ ފަދައިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ މާނައަކީ އިސްލާމް މާއްދާއިން ކުދިން މަތިން ފާސްވުމެވެ. ކޮންމެހެން ދިރިއުޅުމުގައި އެ ދީންވެރިކަން މާ ބޮޑަށް ނުފެނުނަސް ރަނގަޅުވާނެއެވެ.

އެހެނަސް އެ ދުވަސްފަހުން ހިލްޔާގެ އަޚްލާޤް ރަނގަޅުވެގެން އައިގޮތުން ދީނަކީ އިންސާނަކަށް ކިހާ ހެޔޮ ބަދަލު ގެންނާނެ ކަމެއްކަން ނަހީދަށް އިޙްސާސްވިއެވެ. އެހެނަސް ދެންވެސް ހިލްޔާގެ އެފަދަ އަޚްލާޤެއް ހުރީ ހިލްޔާގެ މަންމައަކީ އެފަދަ މީހަކަށްވުމުން ކަމަށް ހީކުރެވުނެވެ. ދެންވެސް ދީނާއިމެދު ރަނގަޅަށް ވިސްނަން ނަހީދުގެ ހިތް ނޭދުނެވެ. ޙަޔާތުގެ އެއްވެސް ދުވަސްވަރެއްގައި ދީނާއިމެދު މާ ބޮޑަށް އުނގެނިފައި ނުވުމުން ނަހީދުގެ ހިތުގައި ދީނަށް މާ ބޮޑު ޤަދަރެއް ދެވިފައެއް ނުވެއެވެ.

އެހެނަސް މިއަދު ނަހީދުގެ ކުރިމަތީގައި އިސްޖެހިފައި އިން ހިލްޔާ ދެއްކި ވާހަކައިން ދީނާއިމެދު ތަފާތުކޮށް ވިސްނަން ނަހީދަށް މަޖުބޫރު ވެއްޖެއެވެ. ހިލްޔާ އަމިއްލައަށް މަރުވުން ފަދަ ބޮޑުކަމަކުން އެ ދުރުވީ ދީނުގެ ސަބަބުން ހެއްޔެވެ؟ އިންސާނާގެ ތަބީޢަތް އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ފަރާތަކަށް ނޫނީ އެފަދަ ދީނެއް ބާވައިލެއްވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ހިލްޔާ އެ ދެއްކި ވާހަކަތަކުގެ ފުންކަމުން ނަހީދަށް އަމިއްލަ ޙަޔާތާއިމެދު ވެސް ވިސްނާލެވުނެވެ. އޭނަ މި ދިރިއުޅުން އުޅެނީ ކީއްކުރަންތޯ ހިތާހިތުން ސުވާލު ކުރެވުނެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް އެވަގުތު ހިލްޔާއާއިމެދު ހިތްހަމަޖެހި، ހިލްޔާގެ ވާހަކައާއި އެއްބަސްވެވުނެވެ.

“ހަމަ އަސްލުވެސް ދަރިފުޅު. ޙަޔާތުގެ މަޤްޞަދަކީ އެއީ. ވަރަށް އުފާވެއްޖެ ދަރިފުޅު ތިހެން ބުނީމަ. އެކަމަކު ދެންވެސް އެއްވެސް ގޮތެއް ވަންޏާ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކޮށް ބައްޕައަށް އަންގައްޗޭ. ބައްޕަ މިހިރީ ދަރިފުޅު ކައިރި.” ނަހީދަށް ވާހަކަ ދައްކަމުން ދެންވެސް ހިތުގައިވި ކަންބޮޑުވުން ފާޅު ކުރެވުނެވެ. ހިލްޔާ އިސްއުފުލައި އޭނައަށް ބަލާލަމުން ތުންފިއްތާލުމަށްފަހު ބޯޖަހާލުމުން ނަހީދަށް ތަސައްލީއެއް ލިބުނެވެ.

ރޭގަނޑުގެ ލުއި ކެއުމަށްފަހު ހިލްޔާ ވަނީ ކޮޓަރިއަށެވެ. އެ ކޮޓަރިއަށް ވަދެވުމާއިއެކު އެއްކަލަ އަނދިރި އިޙްސާސްތައް ހިތަށް ވެރިވާން ފެށިއެވެ. އެހެނަސް ހިލްޔާ އެ އިޙްސާސްތަކަށް ފުރުސަތެއް ނުދިނުމަށްޓަކައި ކޮޓަރީގެ ބޮކިތައް ދިއްލައި އަލިކޮށްލިއެވެ. އެއަށްފަހު ދެން ހަދަންވީ ގޮތަކާއިމެދު އަމިއްލަ ހިތާއި ސުވާލު ކުރިއެވެ. އެ ހިނދު ޤުރުއާނުގެ މަތިން އެ ހިތް ހިލްޔާއަށް ހަނދާން ކޮށްދިނެވެ. ހަމަ އެއާއިއެކު އޭނަ އެންމެ ފަހުން ޤުރުއާން ކިޔެވި ދުވަސް ހަނދާނެއް ނުވާކަން އެނގުންވުމުން ހަމަ އެ ވަގުތުން ވަގުތަށް ވެސް ޤުރުއާން ކިޔަވަން ބޭނުންވިއެވެ.

ހިތަށް ވެރިވި އެ ޚިޔާލާއިއެކު ހިލްޔާގެ ހަނދާނަށް އައީ އޭނަގެ މުޞްޙަފެވެ. މުޞްޙަފް ކޮބައިތޯ ހިތަށްއެރި ވަގުތު ހަނދާނަށް އައީ އޭނަ މިކޮޅަށް އައުމަށް ޕެކް ކުރި ދުވަހެވެ. އެދުވަހު ޤަޞްދުގައި މުޞްޙަފް ނުގެނައުމަށް ނިންމި ނިންމުމެވެ. ހަމަ އެއާއިއެކު އެއަށްފަހު އޭނަގެ ޙަޔާތް ދަތިވެގެން ދިޔަ ގޮތް ހަނދާންވެފައި ވާނީވެސް އެހެންތާއޭ ހިތަށްއެރިއެވެ. ﷲ ގެ ހަނދުމައިން ދުރުވާ މީހަކަށް ލިބޭނީ ދަތި ދިރިއުޅުމެކެވެ.

އެ ޚިޔާލުން ނާއުއްމީދީ އިޙްސާސްތައް ހިތަށް ވެރިވާން އުޅުނު ހިނދު ހިލްޔާ އޭނަގެ ފޯނުގައި ހުރި ޤުރުއާން އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާ އެޕްލިކޭޝަން މަތިން ހަނދާންވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެނދަށް އަރައި ހެޑްބޯޑަށް ލެނގި، ހަމަ ޖެހިލަމުން ފޯނުގައި ހުރި ޤުރުއާން އެޕްލިކޭޝަން ހުޅުވިއެވެ. އޭނަ އެންމެ ފަހުން އެ އެޕްލިކޭޝަނުން ޤުރުއާން ކިޔަވާފައިވަނީ މެލޭޝިޔާއިން ރާއްޖެއަށް ފުރި ދުވަހުކަން އެވަގުތު އެނގުންވިއެވެ. އެޕްލިކޭޝަނުން ހިލްޔާ ޤުރުއާން ކިޔަވައި އުޅުނީ ޢާއްމުކޮށް ދިގު ދަތުރުތަކުގެ މަތިން ކަމަށްވާތީވެއެވެ.

އެޕްލިކޭޝަނުން ހިލްޔާ އެންމެ ފަހުން ކިޔަވާފައިވާ އާޔަތް ފެނުނެވެ. އެއީ އިސްރާ ސޫރަތުގެ 17 ވަނަ އާޔަތެވެ. އެހެންކަމުން 18 ވަނަ އާޔަތުން ހިލްޔާ އަމިއްލަ ރާގަށް ކިޔަވަން ފެށިއެވެ.

“مَّن كَانَ يُرِيدُ ٱلْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُۥ فِيهَا مَا نَشَآءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُۥ جَهَنَّمَ يَصْلَىٰهَا مَذْمُومًا مَّدْحُورًا

ދުނިޔޭގެ އަރާމަށް އެދޭމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާކަމެއް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ މީހަކަށް އަވަސްކޮށްދެއްވާ ހުށީމެވެ. ދެން އެމީހަކަށްޓަކައި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ނަރަކަ ލެއްވީމެވެ. މަލާމާތްލިބި ރަޙްމަތުން ދުރުކުރައްވާފައިވާ ޙާލު އެ ނަރަކައަށް އެމީހަކު ވަންނާނެއެވެ.

وَمَنْ أَرَادَ ٱلْـَٔاخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُو۟لَٰٓئِكَ كَانَ سَعْيُهُم مَّشْكُورًا

އަދި މުއުމިނަކު ކަމުގައިވާ ޙާލު އާޚިރަތަށް އެދި، އެދުވަހަކަށްޓަކައި މަސައްކަތްކޮށްފިމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެބައިމީހުންނަކީ، އެބައިމީހުންގެ މަސައްކަތް ޤަބޫލުވެވި، ޝުކުރު ލިބިގެންވާ މީހުންނެވެ.”

އެ ދެ އާޔަތް މާނައާއިއެކު ކިޔާލެވުނު ހިނދު ހިލްޔާ ހުއްޓުން އަރާ ގޮތްވިއެވެ. އެއީ ސީދާ އޭނައާއި ދެކެވުނު ވާހަކަތަކެއްހެން ހީވުމުންނެވެ. އެހިނދު ޝޮކެއްގައި އިރުކޮޅެއް ވަންދެން އިނދެވުނެވެ. އޭނަ އެންމެ ފަހުން ކުރި ދިގު ދަތުރަކީ ފްލައިޓެއްގެ ފަސްޓް ކްލާސްގައި އިނދެގެން ކުރި ދަތުރެއްކަން ހަނދާންވުމުންނެވެ. އެ ފްލައިޓް މަތިން އޭނަ ޤުރުއާން ކިޔަވަން ޚިޔާލު ކުރިނަމަ މި އެޕްލިކޭޝަން ހުޅުވާލެވުނީހެވެ. އަދި ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެވަގުތު މި އާޔަތްތައް ފެނުނީހެވެ. ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް އޭރުވެސް ވިސްނުނީހެވެ.

އެހެނަސް އޭރު ހިލްޔާ ހުރީ މުޅި ދީނަށް ވެސް ފަސްދޭން ނިންމައިގެންކަން އެވަގުތު އެނގުންވިއެވެ. އޭރު ހިލްޔާގެ ހިތް ވަނީ ދުނިޔޭގެ އެދުމުގައި ޣަރަޤުވެފައެވެ. ވީއިރު ﷲ ގެ ކަލާމްފުޅު މަތިން ހަނދާންވާނީ ވެސް ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ހަނދާން ކުރާނީ ވެސް ދިރިހުރި ހިތެއް ނޫން ހެއްޔެވެ؟ ދިރުމެއް ނެތް ހިތަކަށް ޙަޤީޤަތް އިޙްސާސް ކުރެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟

އެހިނދު ހިލްޔާގެ ލޮލަށް ކަރުނަތައް ޖަމާވިއެވެ. އޭނަ އޭރު ގެއްލިފައިވާ މިންވަރު އިޙްސާސްވުމުންނެވެ. ﷲ އާއި އެކަލާނގެ ކަލާމްފުޅާއި ދުރުވެފައިވާ މިންވަރު އެނގުންވުމުންނެވެ. ﷲ އިރާދަ ކުރެއްވިނަމަ އެ އަނދިރިގަނޑަށް އެކަލާނގެ އޭނަ ދޫކޮށްލެވީހެވެ. އެއިން އެކަލާނގެއަށް ލިބިވޮޑިގެންވާނެ އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުވެއެވެ. އޭނަ ﷲ ގެ ދީނަށް ފަސްދިނުމަކުން އެކަލާނގެ ގެ ރަސްކަންފުޅަށް އަންނާނެ ކުޑަވެސް ބަދަލެއް ނުވެއެވެ. އެހެނަސް އެކަލާނގެ ގެ ރަޙްމަތުން އެކަލާނގެ އަނެއްކާވެސް މި އާޔަތްތަކަށް އޭނަ އަނބުރާ ގެންނެވިއެވެ. އެތައް ފަހަރު މަތިން އޭނަ އެކަލާނގެއަށާއި އެ އާޔަތްތަކަށް ފަސްދީފައި ވިޔަސްމެއެވެ. ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށް ނިމުމެއް ވޭ ހެއްޔެވެ؟

އެ ޚިޔާލުތަކުން ހިލްޔާގެ ލޮލުން ކަރުނަތައް އޮހޮރި، ގިސްލެވެން ފެށިއެވެ. ﷲ ގެ ރަޙްމަތް އިޙްސާސް ކުރެވި، އެ ހިތް ވިރިގެން ދިޔައީއެވެ. އެހެނަސް ގަދަކަމުން ގިސްލުން ހުއްޓާލަމުން ކަރުނަ ފޮހެލީ، ޤުރުއާން އިތުރަށް ކިޔަވަން ބޭނުންވުމުންނެވެ. އޭނަގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ އޭނައަށް އަންގަވާފައިވާ ކަންތައް ދަނެގަންނަން ބޭނުންވި މިންވަރުންނެވެ.

އެ ޞަފްޙާގައި ކުރިއަށް ހުރި އާޔަތްތައް ކިޔަވަމުން ދިޔަދިޔަހެން ވެސް ހުއްޓުމެއްނެތި ހިލްޔާއަށް ރޮވެމުން ދިޔައެވެ. ހަމަ އެ ޞަފްޙާގައި މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށާއި، އެމީހުންނަށް ‘އުފް’ ވެސް ނުބުނުމަށް އޮތް އާޔަތް ފެނިފައި ހިލްޔާއަށް އަނެއްކާވެސް ކިޔެވުން މަޑުކުރެވުނެވެ. މި އާޔަތަކީ އޭނަ ބައްޕައާއި ޖަދަލު ކުރި ރެއަކު މާމަ އޭނައަށް ހަނދާން ކޮށްދިން އާޔަތްކަން އެނގުންވިއެވެ. އެރޭ ވެސް ބޮޑާވެގަނެ، މިއީ އޭނައަށް އެވަގުތު އިވެންޖެހޭ އާޔަތް ނޫންކަމަށް އަމިއްލަ އަމިއްލައަށް ބުނެވުނު ގޮތް ހަނދާންވެ، ހިތް ބިރުގަތެވެ.

ހަމަ އެއާއިއެކު އެ އާޔަތުގެ ސަބަބުން ހިލްޔާއަށް ބައްޕައާއި މެދު ވެސް ވިސްނުނެވެ. ބައްޕަ އޭނައާއިއެކީ މި ވަގުތު އުޅެމުން ދާއިރު ވެސް ބައްޕައަށް ސަމާލުކަން ނުދެވޭ ވަރު އެނގުންވިއެވެ. މިރޭ ވެސް ބައްޕަ ކެއި ކަމެއް ހިލްޔާއަށް ޔަޤީނެއް ނޫނެވެ. އެކަމާއިމެދު ވެސް އަމިއްލަ ނަފްސު ކުށްވެރި ކުރެވުނެވެ. އަދި ބައްޕައާއި މެދު އިތުރަށް އަޅާލުމަށް ހިތުގައި ޢަޒުމެއް ކަނޑައެޅުނެވެ.

އެރޭ އިސްރާ ސޫރަތުން ފެށިގެން ޠާހާ ސޫރަތް ނިމެންދެން މެދު ނުކެނޑި ހިލްޔާއަށް ކިޔަވަން އިނދެވުނެވެ. ކިޔަވަމުން ދިޔައިރު ކޮންމެ އާޔަތަކާއިމެދު ވިސްނަމުން ވެސް ދިޔައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ހިލްޔާއަށް ރޮވެމުން ދިޔައެއްކަމަކު، އޭނަގެ ހިތަށް އާ ދިރުމެއް ލިބެމުން ދިޔަހެން ހިލްޔާއަށް ހީވިއެވެ. ހަނަފަސް ބިމަކަށް އެތައް އަހަރެއް ފަހުން ފެން ލިބުމުން ދިރުން ލިބިގެންދާ ފަދައިންނެވެ.

ޠާހާ ސޫރަތާއި ހަމައަށް ކިޔަވައި ނިމުނުއިރު ހިލްޔާއަށް ގަޑިއަށް ނަޒަރެއް ދެވުނީ، ފަތިސް ނަމާދު މަތިން ހަނދާންވެފައެވެ. ނިދުން މާ ލަސްކޮށްފިނަމަ އޭނައަށް ފަތިސް ނަމާދަށް ހޭ ނުލެވިދާނެ ކަމަށް ހިތް ބުނުމުންނެވެ. ގަޑިން 10:30 ވަމުން ދިޔަ މަންޒަރު ފެނި، ނިދަން ތައްޔާރުވުމަށް އަވަސްވެގަނެވުނީ އެހެންވެއެވެ. ފަތިސް ނަމާދު ވަގުތަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ކުރިން ހޭލައި ދަމުނަމާދު ވެސް ކުރަން ބޭނުންވުމުންނެވެ.

ނިދަން ތައްޔާރުވެގެން އައިސް އެނދަށް އެރި ހިނދު މި ފަހުގެ އާދައިގެ މަތިން ހިލްޔާ ބިރުގަންނަ ގޮތްވިއެވެ. ކޮންމެ ރެއަކުހެން ނިދަންވުމުން ހިލްޔާގެ ހިތަށް ބިރުވެރިކަމެއް ވަނެވެ. ކޮންމެ ރެއަކު ފެންނަ ރާފިލްގެ ބިރުވެރި ސޫރަ ހިމެނޭ މަންޒަރުތައް ލޮލަށް ސިފަވިއެވެ. ހަމަ އެއާއިއެކު މިފަހުގެ އާދައިގެ މަތިން ނިދަން ޖެހިލުންވާ ގޮތްވިއެވެ.

އެހެނަސް އެވަގުތު ހިލްޔާގެ ހިތް ސުވާލެއް ކުރިއެވެ. ﷲ ގެ އިރާދަފުޅުން މެނުވީ މީހަކަށް އޭނައަށް ގެއްލުމެއް ދެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟ އެންމެ މޮޅު ރައްކާތެރިއަކީ ﷲ އެއް ނޫން ހެއްޔެވެ؟ ﷲ އަކީ އޭނަގެ ރައްކާތެރިޔާ ކަމަށްވާނަމަ، އޭނަ ބިރުގަންނަންވީ ސަބަބެއް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟

އެ ސުވާލާއި އެކު ބިރުގަންނަންވީ ސަބަބެއް ހިލްޔާއަށް ނުވިސްނުނެވެ. އެހެނަސް ދެންވެސް އޭނަގެ ސިކުނޑި ބިރުވެރި ޚިޔާލުތައް ތަކުރާރު ކުރަން ފެށުމުން ހިލްޔާއަށް ދުޢާއަށްޓަކައި އަތް އުފުލާލެވުނެވެ.

“ޔާ ﷲ! މި ބިރުވެރި ޚިޔާލުތަކުން މި އަޅާ ދުރުކޮށްދެއްވާނދޭވެ. އެ ބިރުވެރި ހުވަފެންތަކުން މި އަޅާ ދުރު ކޮށްދެއްވާނދޭވެ. މި އަޅާ އިބަރަސްކަލާނގެއަށް އިޚްލާޞްތެރި ތައުބާއަކުން ތައުބާވަން. މި އަޅާގެ މި ތައުބާ ޤަބޫލު ކުރައްވައި ހެޔޮ ޢަމަލުކުރުން މަތީ ދެމި ހުރުމަށް މި އަޅާއަށް އެހީވެދެއްވާނދޭވެ.”

ދުޢާ ކުރުމަށްފަހު އާމީން ކިޔާލުމަށްފަހު މޫނުގައި އަތް އަޅާލެވުނު ވަގުތު ވެސް ހިލްޔާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ހިލުނެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ﷲ ގެ ހަނދުމައިން ދުރުވުމުގެ ސަބަބުން ހިކިފައިވާ އެ ދެލޮލަށް އަނެއްކާވެސް ތެތްކަމެއް ލިބުނު ފަދައެވެ. އެއިން ހިލްޔާގެ ހިތަށް ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. އެނދުގައި އޮށޯތުމަށްފަހު ނިދުމުގެ ކުރިން ކިޔާ ހުރިހާ ޒިކުރެއް، ފޯނުގެ ޒިކުރު އެޕްލިކޭޝަނުން ބަލައިގެން އެރޭ ކިޔާލެވުނެވެ. އެއަށްފަހު މިއިން ދުވަހަކުވެސް ނުނިދޭހާ އަރާމު ނިންޖަކުން ހިލްޔާއަށް އެރޭ ނިދުނެވެ.

ފަތިސް ނަމާދު ވަގުތު އޮތީ 5:59 އަކުން ކަމަށްވުމުން ހިލްޔާ ނިދާލީ 5 ކަށް އެލާމް ކޮށްގެންނެވެ. އެހެނަސް އެރޭ 4:45 ވީއިރު އެލާމަކާއި ނުލާ ހިލްޔާއަށް ހޭލެވުނެވެ. ހޭލެވުމާއިއެކު ގަޑިއަށް ބަލާލެވުނު ހިނދު ހިތަށް އާދަޔާ ޚިލާފު އުފާވެރިކަމެއް ވެރިވިއެވެ. މިގޮތަށް ހޭލެވުމުގެ މާނައަކީ ދަމުނަމާދު ކުރުމަށް ﷲ އޭނައަށް ދަޢުވަތު ދެއްވުންކަން އެނގުންވުމުންނެވެ. އެނދުން ތެދުވެލުމާއިއެކު ހޭލެވުމުން ކިޔާ ޒިކުރު މަތިން ހަނދާންވިއެވެ.

“الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُوْر”

އެންމެހާ ޙަމްދު ތަޢުރީފެއް ޙައްޤުވެގެންވަނީ ﷲ އަށެވެ. އެކަލާނގެއީ އަޅަމެން މަރުގެންނެވުމަށްފަހު، އަޅަމެންނަށް ދިރުންދެއްވި ރަސްކަލާނގެއެވެ. އަދި (ކަށްވަޅުތަކުން) ތެދުވެގެން ދިޔުން ވަނީ އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށެވެ.

ހިލްޔާ ޙަޔާތުގައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު އެ ޒިކުރު ކިޔާފައިވެއެވެ. އެހެނަސް މިއަދު އެ ޒިކުރު ކިޔާލެވުމުން ކުރެވުނީ މުޅި ތަފާތު އިޙްސާސްތަކެވެ. މިއަދަކީ ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައި ވެސް ‘މަރުވެފައިވާ’ ޙާލު އުޅެ އުޅެފައި އޭނައަށް ދިރުމެއް ލިބުނު ދުވަހޭ ހިތަށްއެރިއެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ހިތުގެ ފުން މިނުން ﷲ އަށް ޝުކުރު ކުރެވުނެވެ. ހަމަ އެ ހިނދު މި ޒިކުރުގެ ޙިކުމަތްތެރިކަން ވެސް އެވަގުތު ވިސްނުނެވެ. މި ޒިކުރާއި މެދު ވިސްނައިގެން ތެދުވާނެ އެއްވެސް މުސްލިމަކީ ދިރިއުޅުމާއި މެދު ނާއުއްމީދުގައި އުޅޭނެ މީހެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ ދުވަސް މިފަށަނީ ވެސް ﷲ ދެއްވި މި ޙަޔާތަށްޓަކައި ޙަމްދު ކުރަމުންނެވެ. ޙަޔާތަކީ ﷲ ދެއްވާ ފުރުސަތަކަށް ވާތީވެއެވެ. އެކަން ވިސްނޭ މީހަކު ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިފާނެތާއެވެ.

ހިލްޔާ ފާޚާނާއަށް ވަދެ ގޮސް ދަތް އުނގުޅައި ތާޒާ ވެލައިގެން ވުޟޫ ކުރިއެވެ. އަދި އާދައިގެ މަތިން ރީތިވެ، މީރުވަސް ދުއްވައިގެން ފޮށާ އަޅައި ދަމުނަމާދަށް ހަޝަމް ބަނެވެ. ފަތިސް ނަމާދު ވަގުތު ޖެހެންދެން ހިލްޔާ ދެ ރަކުޢަތުން ދެ ރަކުޢަތުން ދަމުނަމާދު ކުރިއެވެ. އެ ހުރިހާ ވަގުތު ހިލްޔާއަށް ﷲ މަތިން ހަނދުމަކޮށް ރޮވެމުން ދިޔައެވެ. އިއްޔެ އޭނަ އަމިއްލައަށް މަރުނުވުމަކީ ﷲ ނޫން އެހެން ފަރާތެއް ދެއްވި ރަޙްމަތެއް ނޫންކަން ޔަޤީންވީތީވެއެވެ.

އެހާ ގިނައިރު ވަންދެން ދަމުނަމާދު ކުރުމަށްފަހު ވެސް ފަތިސް ނަމާދު ވަގުތު ޖެހުމުން ކަންނެތް ކަމެއް ނެތި، ހިލްޔާ ފަތިސް ނަމާދުގެ އިހު ސުންނަތް ކުރިއެވެ. އެއަށްފަހު ފަތިސް ނަމާދު ވެސް ކުރިއެވެ. ނަމާދުގައި ކިޔެވެމުން ދިޔަ ޤުރުއާނާއި ޒިކުރަށް ސަމާލުކަން ދޭން ގަދަ އަޅައި މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ނަމާދަށްފަހު ހިލްޔާގެ މުޅި ނަފްސު އުފާވެރިކަމާއި ހިތްވަރުން ފުރިފައިވިއެވެ. ހަށިގަނޑުގައި އިތުރު ހަކަތައެއް ހުރިހެން ވެސް ހީވިއެވެ.

ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު ނުނިދަން ހިލްޔާ ނިންމީ އެހެންވެއެވެ. ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު ހޭލާ ހުރުމަކީ ސުންނަތެއްކަން ވެސް ހަނދާން ކުރަމުންނެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ބައްޕަ ހޭލުމުގެ ކުރިން ބައްޕައަށާއި އޭނައަށް ނާސްތާ ތައްޔާރުކުރަން ބޭނުންވީތީވެއެވެ.

ނާސްތާއެއް ތައްޔާރުކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ އެއްޗެހި ގޭގައި ނުހުންނާނެކަން ދަނެގެން ހިލްޔާ ބޭރަށް ނިކުމެލަން ނިންމިއެވެ. ކައިރީގައި ހުރި ފިހާރައަކުން އެއްޗެހި ގަނެލަން ނިންމަމުންނެވެ. ބައްޕަ ވަނީ ރާފިލް އޭނައަށްޓަކައި ހިފި އެޕާޓްމެންޓުގައި ހުރި އޭނަގެ ލަގެޖާއި އަތްދަބަސް ގެނެސްފައި ކަމަށްވުމުން އަތުގައި ލާރި ހުއްޓެވެ.

ބޭރަށް ދިޔުމަށް ހިލްޔާ ތައްޔާރުވަމުން ދިޔަ ވަގުތު ހިތަށް ބިރުވެރިކަމެއް ވަންނަމުން ދިޔައެވެ. ބޭރަށް ނިކުމެލައިފިނަމަ ރާފިލްއާއި ދިމާވެދާނެ ކަމަށް ސިކުނޑި ބުނަމުން ދިޔައެވެ. ރާފިލްއަށް އޭނަ ފެނިއްޖެނަމަ ހަދާފާނެ ގޮތްތައް ސިކުނޑި ސިފަކޮށްދެމުން ދިޔަދިޔަހެން ހިލްޔާގެ ޙަރަކާތްތައް ވެސް ލަސްވިއެވެ. މި ހިސާބަކީ ރާފިލް ދިރިއުޅޭނެ ޒާތުގެ ހިސާބެއް ނޫންކަމަށް ހިތް ބުންޏަސް، ރާފިލްގެ ޖާސޫސުން ވެސް ގިނަކަން ހިލްޔާއަށް އެނގެއެވެ. ރާފިލް ވަކި މީހަކާއިމެދު ދަނެގަންނަން ބޭނުންވާނަމަ ހަމަ އެދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި އެ މަޢުލޫމާތު ހޯދައިގަނެއެވެ. ރާފިލް ނުހަނު ވަރުގަދަ ޖާސޫސުން ގެންގުޅޭކަން ހިލްޔާއަށް އެނގުނީ އެއްދުވަހު އެކަމާއިމެދު ސުވާލު ކުރުމުންނެވެ.

ހިލްޔާ ކަންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ރާފިލް އޭނަ ވީތަނެއް ހޯދަން ބޭނުންވާނެކަން ހިލްޔާއަށް ޔަޤީނެވެ. ކޮންމެހެން ރާފިލްއަށް އޭނަ ކަމުދާތީވެއެއް ނޫނެވެ. އެހެނަސް ހިލްޔާ އޭނަ ދޫކުރުމަށްފަހު އުޅެނީ ކޮން ޙާލެއްގައިތޯ ބެލުމަށެވެ. ނިކަމެތި ކަމުގައި އުޅޭނަމަ އެކަމާއިމެދު އުފާފާޅު ކުރުމަށެވެ. ހެޔޮ ޙާލުގައި އުޅޭނަމަ އޭނަގެ އެ ޙާލަތް ބަދަލު ކޮށްލުމަށެވެ. އެއީ ރާފިލްގެ ޒާތްކަން މިހާރު ހިލްޔާއަށް މާ ރަނގަޅަށް ވެސް އެނގެއެވެ.

މި ޚިޔާލުތަކުގައި ހުރެ ތައްޔާރުވެގެން އެޕާޓްމެންޓުގެ މައިދޮރާއި ހަމައަށް ދިޔައިރު ހިލްޔާގެ ހިތުގެ ތެޅުން އަވަސްވެ، ނޭވާ ކުރުވެފައިވިއެވެ. ސިކުނޑި އެދެމުން ދިޔައީ ބޭރަށް ނުދިޔުމަށެވެ. މުޅި ޢުމުރު ރާފިލްއަށް ފެންނާނެހެން ހީވާ ތަނަކަށް ވެސް ނުދިޔުމަށެވެ. އެއީ މުޅި ދުނިޔެ ކަމަށް ވިޔަސްމެއެވެ.

އެ ޚިޔާލުތަކުގެ ސަބަބުން ދޮރުގެ ތަޅުގައި ހިފާފައި ވެސް ހިލްޔާއަށް އަތް ތިރިކޮށްލެވުނެވެ. އެހިނދު އެ ގެންގުޅެވޭ ވިސްނުމާއިމެދު ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި ދެލޯ މަރައި ތަގުޅިކޮށް، ބޯހޫރުވާލެވުނެވެ. އޭސީގެ ފިނިކަމުގެ ތެރެއިން ވެސް ނިތުން ދާހިއްލާފައިވިއެވެ. ހަމަ އެހިނދު ޤުރުއާނުގެ ދެ އާޔަތެއް ހިތަށް ވެރިވިއެވެ.

أَلَيْسَ ٱللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُۥ ۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦ ۚ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنْ هَادٍ….وَمَن يَهْدِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّضِلٍّ ۗ أَلَيْسَ ٱللَّهُ بِعَزِيزٍ ذِى ٱنتِقَامٍ

اللَّه، އެކަލާނގެ އަޅާއަށް ފުދޭކަމުގައި ނުވޭހެއްޔެވެ؟ އަދި އެބައިމީހުން އުޅެނީ އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެބައިމީހުން އަޅުކަންކުރާ ތަކެތިން ކަލޭގެފާނު ބިރުގެންނެވުމަށެވެ. އަދި اللَّه މަގުފުރައްދަވާ މީހަކަށް ތެދުމަގުދައްކާނޭ އެކަކުވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އެމީހަކަށް اللَّه ތެދުމަގު ދައްކަވާމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެމީހަކު މަގުފުރައްދާނޭ އެކަކުވެސް ނުވެއެވެ. اللَّه އީ ޢަޒީޒްވަންތަ، ބަދަލުހިއްޕެވުމުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެކަމުގައި ނުވޭހެއްޔެވެ؟

އާޔަތާއިއެކު އާޔަތުގެ މާނަވެސް ހިތް ހަނދާން ކޮށްދިނުމާއިއެކު ހިލްޔާގެ ހިތުގެ ތެޅުން ލަސްވެ، ނޭވާ ވެސް ހަމައަކަށް އެޅޭ ގޮތްވިއެވެ. ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައި ﷲ އޭނައަށް ފުދިވޮޑިގެންވެއޭ ހިތަށްއެރިއެވެ. ރާފިލްގެ ކިތަންމެ ގިނަ ޖާސޫސުން ތިބެފައި ކިތަންމެ ‘ނެޓްވޯކް’ ބޮޑުވިޔަސް ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އޭނައަށް ބައްލަވާ ވޮޑިގެންވާ ފަދައިން ރާފިލްއަށް އޭނަގެ ކަންތައް ނުބެލޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ރާފިލްގެ ނުބައި ރޭވުމާއި، ރާފިލްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ވެސް އޭނަ ރައްކާތެރި ކުރެއްވުމަށް ﷲ މާ ބޮޑަށް ވެސް ކުޅަދުންވަންތަވެ ވޮޑިގެންވެއެވެ.

މި ޚިޔާލުތަކާއިއެކީ ހިލްޔާ އެޕާޓްމެންޓުން ނިކުތީ ގެއިން ނިކުންނައިރު ކިޔާ ދުޢާ ކިޔުމަށްފަހުއެވެ. އެ ދުޢާ ކިޔުމުން އަދި އިތުރު ރައްކާތެރިކަމެއް ހިލްޔާއަށް އިޙްސާސް ކުރެވުނެވެ. އެހެނަސް މަގަށް ނިކުމެ ހިނގަން ފެށުމުން އަނެއްކާވެސް ހިލްޔާގެ ސިކުނޑި ހާސްވާން ފެށިއެވެ. އެ ހާސްކަމުން ހިލްޔާ އަރައިގަތީ ތަކުރާރުކޮށް ދެންމެ ހިތަށް ވެރިވި އާޔަތް ކިޔަވަމުންނެވެ. އެހެންކަމުން ފިހާރައަށް ގޮސް ހިލްޔާއަށް ހަމަޖެހިގެން ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް ގަނެވުނެވެ. ގެ ކައިރީގައި ހުރި ފިހާރައަކީ އޭޝިޔާ ޞަރަޙައްދާއި ގުޅޭ ފިހާރައަކަށްވުމުން ހިއްކާފައިވާ މަހާއި، ހުނިވެސް ލިބުމުން ހިލްޔާ އުފާވިއެވެ.

ގެއަށް އައިސް ހިލްޔާ މަސްހުނި ހަދަން ފެށީ އެ އުފަލާއި އެކީގައެވެ. އެތައް ދުވަހެއްފަހުން ހެނދުނުގެ ނާސްތާއަށް މަސްހުނި ފެނުމުން ބައްޕަ އުފާވާނެކަން އެނގުނީތީވެއެވެ. މަސްހުނި މޮޑެ، ރޮށި ފިހުމަށްފަހު މޭޒަށް އެރުވިތާ މާ ގިނައިރެއްނުވެ ބައްޕަ ކާގެއަށް އައެވެ. ހިލްޔާ އުއްމީދު ކުރި ފަދައިން ބައްޕަ އެ ނާސްތާ ފެނިފައި ހިނިތުންވެލިއެވެ. މި ހެދީ ދަރިފުޅުތޯ ސުވާލު ކުރީ އިރަށް އިރަކަށް އުޖާލާވަމުން ދިޔަ އެ ހިނިތުންވުމާއި އެކީގައެވެ. ހިލްޔާ ވެސް ބަދަލުގައި ހިނިތުންވަމުން އާނއެކޭ ބުންޏެވެ. އެދުވަހު އެތައް ދުވަހެއްފަހުން ހިލްޔާ ބައްޕައާއި އެކީ އިށީނދެގެން އިނދެ ހެނދުނުގެ ސަޔަށް އިންސާފު ކުރިއެވެ. ރޭ ބައްޕަ ގަނެދިން ބޭސް ގުޅަ ކެއުމުން ކާ ހިތް ޖެހިފައިވުމުން އިހުނަށްވުރެ ރަނގަޅަށް ހިލްޔާއަށް ކެވުނެވެ.

ހިލްޔާއަށް އައި ހެޔޮ ބަދަލާއިމެދު ނަހީދަށް އިންތިހާއަށް އުފާކުރެވުނެވެ. މިކަމާއި ގުޅިގެން ދީނާއިމެދު އޭނަ ގެންގުޅުނު ނަޒަރިއްޔާތު ވެސް ބަދަލުވުމުން ނަހީދަށް އޭނަގެ ނަމާދުތަކަށް އިތުރު ސަމާލުކަމެއް ވެސް ދެވެން ފެށިއެވެ. ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާ ޙާލުގައެވެ. އެ ޝުކުރުވެރިކަމާއިއެކީ ނަހީދަށް ހިލްޔާގެ ޚަބަރު ގޭގެ އެންމެންނަށް ދެވުނެވެ. އަދި އެ ޚަބަރު ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި ދާނިޝްއަށް ދިނުމަށް ދާނިޝްއަށް ވަކިން ގުޅާލެވުނީ އެދުވަހު ހަވީރެވެ.

**

ރާއްޖެ ގަޑިން އެދުވަހު އިރުއޮއްސެން ގާތްވަމުން ދިޔަ ވަގުތު ދާނިޝް ހުރީ އޭނަގެ ކޮޓަރީގެ ކިޔަވާ މޭޒުދޮށުގައެވެ. ނުހަނު ސީރިއަސްކަމާއިއެކީ އެއްފަހަރު އޭނަގެ ކުރިމަތީގައި ހުޅުވިފައިވާ ލެޕްޓޮޕަށް އަނެއްފަހަރު އަތުގައި ހުޅުވިފައި އޮތް ފައިލަށް ބަލަމުން ދިޔައެވެ.

މަސައްކަތަށް ގެއްލިފައި ވަނިކޮށް މޭޒުމަތީގައި އޮތް ފޯނުން ވައިބާރ ރިންގްޓޯން އިވެން ފެށުމުން ދާނިޝްއަށް ފޯނަށް ނަޒަރެއް ދެވުނެވެ. ފޯނު ނެގިއިރު ސްކްރީނުން ނަހީދުބެ ގެ ނަން ފެނުމާއިއެކު ދާނިޝް އަތުގައި އޮތް ފައިލް ލައްޕާލަމުން މޭޒުމަތީގައި ބޭއްވިއެވެ. އަދި ކޯލު ރިސީވްކޮށް ފޯނު ކަންފަތުގައި ޖެއްސިއެވެ.

“އައްސަލާމްޢަލައިކުމް ނަހީދުބެ. ކިހިނެއް ހުރިހާ ކަމެއް؟” ދާނިޝްއަށް އަވަސްއަވަހަށް ސުވާލު ކުރެވުނެވެ. ހިލްޔާ ކިހިނެއްތޯ އަހަން ދޫ ޙަރަކާތް ކުރަން އުޅުނެއްކަމަކު އެކަން ހުއްޓުވުނެވެ. އެ ސުވާލު މިއަދު މެސެޖަކުން ވެސް ފޮނުވިފައިވުމުންނެވެ. މި ހުރިހާ ދުވަހު އެ ސުވާލަށް ލިބެމުން ދިޔައީ ދާނިޝްގެ ހިތް ދެރަ ކުރުވި ޖަވާބުތަކެވެ. މިއަދު ނަހީދުބެ ގެ ޖަވާބެއް ވެސް ލިބިފައި ނުވުމުން ހިލްޔާގެ ޙާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެފައި ވާނެތީ ވަރަށް ގިނައިން ހިލްޔާއަށްޓަކައި ދުޢާ ވެސް ކުރެވިފައިވެއެވެ.

“ވަޢަލައިކުމުއްސަލާމް ދާނިޝް. ޑިއުޓީގަތަ؟” ނަހީދުބެ ސުވާލު ކުރި އަޑު އިވުނެވެ.

“އޯސިސް ޑިއުޓީގައެއް ނޫން. މިއަދު އޮފް ދުވަސް. އެހެންވީމަ މިއަދު އެކޮޅުގެ މަސައްކަތް މި ކުރަނީ.” ދާނިޝް ބުންޏެވެ.

“ހާދަ ބުރައޭ ދޯ ދެ ތަނުގެ މަސައްކަތް ކުރަންވީމަ. ބައެއްފަހަރު ބޭބެ ދެރަވެސް ވޭ ދާނިޝް ހިފެހެއްޓުނީތީ. ހެހެ….” ނަހީދުބެ ގެ އަޑުން އުފާވެރިކަމެއް ފާހަގަވުމުން ދާނިޝްގެ ހިތަށް އުފަލެއް ލިބުނެވެ. ނަހީދުބެ ހީލުމުން އޭނައަށް ވެސް ހީލެވުނެވެ. އެހެނަސް ދެންވެސް އޭނަ އެނގެން ބޭނުންވި ކަންތައް ނޭނގުމުން ދާނިޝްއަށް ވާހަކަ ދެކެވުނެވެ.

“ހިލްޔާ…..ކޮބައިތަ ބޭބޭ؟ އަދިވެސް ބަލިތަ؟ ނުކެވޭތަ؟” ދާނިޝްއަށް އެ ސުވާލުތައް ކުރެވުނުއިރު ވެސް ހިތް ދެރަވެގެން ދިޔައެވެ. ހިލްޔާ އުޅޭ ޙާލުގެ ވާހަކަ އިވުނު ދުވަހަށްފަހު ޚުދު އޭނަ ވެސް ހަމައެކަނި ކާންޖެހޭތީ ކައި އުޅޭތާ ދުވަސްކޮޅެއް ވެއްޖެއެވެ.

“ތި ވާހަކަ ބުނަންވެގެންނޭ މި ގުޅާލީ. އެނގޭތަ ދާނިޝް؟ ހިލްޔާ އިއްޔެ އުޅުނީ…..އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމާއިމެދު އެއްކޮށް އުއްމީދު ކަނޑާލަން.” ނަހީދުބެ ބުނެލި އެ ވާހަކައިން ހިތަށް ވެރިވި ހާސްކަމާއިއެކު ދާނިޝްއަށް ސީދާވެލެވުނެވެ.

“ކީކޭ ބޭބޭ؟ ހިލްޔާ…..ރަނގަޅުދޯ؟ އެއްވެސް ކަމެއް ނުވޭ ހިލްޔާއަށް؟” ދާނިޝްއަށް އަވަސްވެފައިވާ ހިތުގެ ތެޅުމާއިއެކު އަވަސްއަވަހަށް ސުވާލުކުރެވުނެވެ. އެންމެ ގޯސް ޚިޔާލުތައް ސިކުނޑިއަށް ވެރިވާން ފެށިއެވެ.

“އެއްވެސް ކަމެއް ނުވޭ ހިލްޔާއަށް އަލްޙަމްދުލި ﷲ. އޭގެ ބަދަލުގަ އެ ވަގުތުކޮޅުގަ ހިލްޔާގެ މުޅި ވިސްނުން ބަދަލުވީ.” ނަހީދުބެ ކިޔައިދިން ވާހަކައިން ދާނިޝްގެ ދެބުމަ ކައިރިވިއެވެ.

“އެއީ ކިހިނެއް؟” ދާނިޝްއަށް އަހާލެވުނެވެ.

“ހިލްޔާ ބުނީ….ތިމަންނަ އާޚިރަތަށްޓަކައި އަދި ތައްޔާރެއް ނޫނޭ. އެހެންވީމަ އިތުރު ޘަވާބު ހޯދަން މި ދިރިއުޅުމުގެ ބޭނުން ހިފަން ބޭނުމޭ. މި ބުނީ ދާނިޝް….އެހެން ބުނި ފަހުން ހިލްޔާ މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެ. ރަނގަޅަށް ކާން ވެސް އެބަ މަސައްކަތް ކުރޭ. މިއަދު ބޭބެއަށްޓަކައި ނާސްތާ ވެސް ތައްޔާރު ކުރި. އަދި މިއަދު ގޭގެ އެންމެންނަށް ގުޅާފަ ވެސް ވާހަކަ ދެއްކި…އެ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ކުރަނީ ހަމައެކަނި އާޚިރަތަށްޓަކައޭ ހަމަ ހިލްޔާ ބުނަނީ….” ނަހީދުބެ ވާހަކަ ދެއްކި ދެއްކިހެން ލަސްލަހުން ދާނިޝްގެ ތުންފަތްމައްޗަށް ހިނިތުންވުމެއް ވެރިވިއެވެ. ހިލްޔާ ބުނި ކަމަށްވާ ބަސްތައް އިވިފައި ހިތުގައި ހިލްޔާއަށްޓަކައިވާ އިޙްސާސްތައް އުތުރި އަރައިގެން ދިޔަހެން ހީވިއެވެ. ހިލްޔާއަކީ އޭނަ އެންމެ ބޭނުންވާ ޒާތުގެ ކުއްޖެއް ކަމާއިމެދު އެވަގުތު އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތި ޔަޤީން ކުރެވިގެން ދިޔައެވެ.

ދާނިޝް އެއްޗެކޭ ނުބުނެވިފައި އިންދާ ނަހީދުބެ އިތުރަށް ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ.

“މިއުޅެނީ ހަމައެކަނި އާޚިރަތަށްޓަކައޭ ބުންޏަސް ހިލްޔާ ވަރަށް އުފަލުން ހުންނަ މަންޒަރު ފެންނަނީ. ބޭބެއަށް ފަހުމެއް ނުވޭ ހިލްޔާގެ އެ ވިސްނުން. އެނގޭހާ ވެސް ކަމަކީ މިހާރު ހިލްޔާގެ ޙާލު ރަނގަޅުކަން.” ނަހީދުބެ ބުންޏެވެ. އެއާއިއެކު ދާނިޝްއަށް ވާހަކަ ދެކެވުނެވެ.

“އަޅުގަނޑަށް ފަހުމްވޭ ބޭބޭ. އާޚިރަތަށްޓަކައި އުޅުމަކީ ދެ ދުނިޔޭގެ ވެސް ބާއްޖަވެރިކަން ލިބުމުގެ ސިއްރު. ހިލްޔާއަށް އެކަން އެނގިފަ އެ ޙަޤީޤަތާއި އެއްގޮތަށް އުޅޭކަން އެނގުނީމަ ވަރަށް އުފާވެއްޖެ….ކޮން ދުވަހަކުތަ މިކޮޅަށް އަންނަނީ ބޭބެމެން؟” ދާނިޝްއަށް ނުފިލާ ހިނިތުންވުމަކާއިއެކީ ސުވާލު ކުރެވުނެވެ. އޭނަގެ ހިތުގައި އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން އޮތް އެދުން ފުރިހަމަ ކުރަން ދާނިޝް ކެތްމަދުވިއެވެ. ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ހިލްޔާ ކުރެން ކައިވެންޏަށް އެދުމަށް ހިތް އެދެމުން ދިޔައެވެ.

ނުނިމޭ